THÔNG TIN Y HỌC

Bệnh đái tháo đường ở Việt Nam-Các xét nghiệm liên quan




Thế giới đã và đang đối mặt với nhiều đại dịch kinh hoàng như: 
-Đại dịch AIDS (từ năm 1981 cho đến nay)
-Đại dịch cúm lợn (từ năm 2009 đến năm 2010)
-Dịch Ebola Tây Phi (từ năm 2014 đến năm 2016)
-Đại dịch virus Zika (từ năm 2015 cho đến nay)
-Dịch cúm gà H5N1 (từ năm 1997 đến nay)
Và gần đây nhất lại Đại Dịch Virus Corana 19 cướp đi sinh mạng của hàng triệu người trên thế giới. Nhưng song song đó vẫn tồn tại thứ gọi là "Đại dịch toàn cầu thế kỷ 21"  đang âm thầm tăng nhanh từng ngày, dù không phải là bệnh truyền nhiễm nhưng đe dọa tới sức khỏe và tính mạng rất lớn.
Đó chính là:

 

Bệnh Đái Tháo Đường

Điều nguy hiểm ở căn bệnh này đó chính là hơn 90% người đang trong giai đoạn tiền đái tháo đường, không biết mình mắc bệnh. Theo các bác sĩ, đã đến lúc chúng ta phải xem tiền đái tháo đường như một hiểm hoạ cần được cảnh báo càng sớm càng tốt.

Bệnh đái tháo đường - tiểu đường là gì?

- Bệnh đái tháo đường là một bệnh mạn tính xảy ra khi tuyến tụy không sản xuất đủ lượng hormone insulin để điều chỉnh lượng đường trong máu hoặc khi cơ thể không thể sử dụng hiệu quả insulin mà tuyến tụy tạo ra.
-Insulin có trách nhiệm điều tiết lượng đường hấp thụ từ thức ăn và chuyển đến các tế bào tại các cơ quan để chuyển hóa thành năng lượng cho cơ thể hoạt động, nếu insulin không đủ hoặc không hoạt động tốt, sẽ dẫn đến lượng đường không được chuyển hóa mà vẫn tồn tại trong máu khiến ta gặp nhiều vấn đề về sức khỏe.

quy-trinh-san-xuat-insulin
Quy trình sản xuất insulin

- Tăng đường huyết hay tăng nồng độ đường trong máu là một tác động phổ biến của bệnh đái tháo đường dẫn đến tổn hại nghiêm trọng cho nhiều cơ quan trong cơ thể như tim, mắt, thận, răng miệng … đặc biệt là các dây thần kinh và mạch máu. 

Bệnh đái tháo đường có mấy loại?

Thông thường bệnh được chia thành 3 loại chính là: Đái tháo đường type 1, đái tháo đường type 2, đái tháo đường thai kỳ.

Đái tháo đường Type 1:

- Loại bệnh này còn được gọi là "đái tháo đường ở người trẻ" xảy ra do cơ chế tự miễn, khiến hệ miễn dịch của cơ thể bị hiểu lầm và tấn công vào tế bào Beta của tuyến tụy, nơi sản xuất ra insulin làm cho cơ thể không còn sản xuất được insulin mà buộc phải tiêm hormone này thường xuyên để duy trì sự sống.
- Một số người được di truyền loại gene có khả năng gây nên bệnh đái tháo đường type 1, nhưng không phải ai cũng phát tác bệnh mà có thể do tiếp xúc với các tác nhân như nhiễm một số virus như: virus quai bị, Coxakies virus hay các độc chất trong môi trường có thể khởi phát đáp ứng kháng thể một cách bất thường, là nguyên nhân làm hư tổn tế bào beta ở tuyến tụy tiết insulin.
- Đái tháo đường đường type 1 thường xảy ra ở trẻ nhỏ và thanh thiếu niên.

benh-tieu-duong-type-1-o-tre-em


Đái tháo đường Type 2:

-Đái tháo đường type 2 chiếm tỉ lệ khoảng 90% đến 95% người mắc bệnh. Đây là loại phổ biến nhất, thường xảy ra những người trung niên, người cao tuổi. Nhưng hiện nay tỉ lệ mắc bệnh ngày càng trẻ hóa.
- Ở những bệnh nhân mắc đái tháo đường type 2, tuyến tụy vẫn sản xuất đủ hormone insuline nhưng do các tế bào trong cơ thể kháng lại tác dụng của insuline hoặc do lượng đường glucose được đưa vào cơ thể quá nhiều, insuline do tế bào beta tiết ra không đủ để đáp ứng việc vận chuyển chúng vào trong tế bào khác, kết quả là đường máu tăng cao, đến một mức nào đó sẽ đào thải qua nước tiểu, gây nên tình trạng đái tháo đường.
- Bệnh nhân thường trải qua thời kỳ tiền đái tháo đường trước khi mắc đái tháo đường. Tiền đái tháo đường là giai đoạn trung gian giữa người bình thường và người mắc đái tháo đường type 2. Hơn 70% bệnh nhân tiền đái tháo đường sẽ mắc đái tháo đường nếu không điều trị. Do vậy cần can thiệp ngay từ giai đoạn tiền đái tháo đường để tránh diễn tiến thành đái tháo đường.

Đái tháo đường thai kỳ:

- Theo định nghĩa của liên hiệp đái tháo đường quốc tế (IDF), Hiệp Hội Đái tháo đường Hoa Kỳ(ADA) và Hiệp hội Nghiên cứu Đái tháo đường châu Âu.

“Đái tháo đường thai kỳ là tình trạng rối loạn dung nạp glucose ở bất kỳ mức độ nào và / hoặc tăng đường huyết khởi phát hoặc được phát hiện lần đầu tiên trong lúc mang thai”.

- Triệu chứng của đái tháo đường thai kỳ ở các mẹ bầu rất ít, thường là khát nước hơn, đi vệ sinh nhiều hơn, nên đái tháo đường​ thai kỳ ít được quan tâm và chú ý, nhưng bệnh phát triển sẽ gây các vấn đề sức khỏe của cả mẹ và bé. Các mẹ bầu nên thực hiện xét nghiệm đường máu thai kỳ thường xuyên để kiểm soát tốt lượng đường trong cơ thể.

tieu-duong-thai-ky
Mẹ bầu cần làm xét nghiệm tiểu đường thai kỳ thường xuyên để kiểm soát lượng đường trong cơ thể.

Các loại khác:

Ít phổ biến hơn là đái tháo đường​ đơn nguyên (monogenic diabetes), một dạng di truyền của bệnh, và bệnh đái tháo đường​ liên quan đến xơ nang (cystic fibrosis-related diabetes).

Ngăn ngừa bệnh đái tháo đường:

- Hiện tại tổ chức y tế thế giới - WHO đang hỗ trợ Việt Nam quản lý điều trị đái tháo đường kết hợp với bệnh tăng huyết áp tại các trạm y tế xã (Quyết định 2559) bên cạnh hỗ trợ kiểm soát các yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm nói chung.
- Chúng ta cần nhớ những điều sau để phát hiện giai đoạn tiền đái tháo đường và phòng tránh bệnh đái tháo đường:

han-che-thoi-quen-an-ngot-phong-tranh-tieu-duong

Hạn chế thói quen sử dụng đồ ngọt, thức ăn, nước uống chứa nhiều đường.

tang-cuong-an-rau-cu-qua-han-che-tieu-duong

Tăng cường rau xanh, củ quả, trái cây trong khẩu phần ăn hàng ngày, cân bằng dinh dưỡng giữa các chất tinh bột, đạm, béo.

luyen-tap-the-thao-phong-tranh-tieu-duong

Tăng cường vận động, hoạt động thể chất hàng ngày, phòng tránh thừa cân, béo phì và tiểu đường.

hut-thuoc-lat-tang-nguy-co-tieu-duong-gap-2-lan

Nicotine trong thuốc lá khiến các tế bào không phản ứng với Insulin khiến đường máu tăng cao.

xet-nghiem-duong-mau-bang-may-au5800

Thực hiện xét nghiệm định kỳ đường huyết để phát hiện giai đoạn tiền đái tháo đường và phòng tránh bệnh trong tương lai.

tu-van-xet-nghiem-tieu-duong

 

Ai nên thực hiện xét nghiệm đái tháo đường:

- Bệnh đái tháo đường là một trong bốn bệnh không lây nhiễm chính (NCD) và tỷ lệ mắc bệnh toàn cầu đang gia tăng nhanh chóng trong những năm gần đây. Chỉ riêng ở khu vực Tây Thái Bình Dương, ước tính trong năm 2014 có 131 triệu người (tỷ lệ hiện mắc là 8.4%) sống chung với bệnh đái tháo đường. Con số này của Việt Nam năm 2015 là 4,1% ở những người trong độ tuổi 18-69.
- Nguyên nhân là do tiểu đường ở giai đoạn đầu không có dấu hiệu cụ thể vì vậy người dân thường chủ quan, chỉ đến khi bệnh nặng xuất hiện biến chứng mới đi tới bệnh viện thì bệnh đã nặng và điều trị khó khăn hơn.
Nhằm giảm nguy cơ biến chứng của tiểu đường, bạn cần chủ động đi xét nghiệm nếu có các yếu tố sau:

  • Trong gia đình có người thân mắc bệnh tiểu đường: bố mẹ, anh, chị, em ruột;
  • Người bị béo phì hoặc thừa cân;
  • Người bị bệnh gout;
  • Người ít vận động, làm việc văn phòng phải ngồi nhiều;
  • Mắc huyết áp cao, rối loạn mỡ máu;
  • Phụ nữ bị u nang buồng trứng hoặc đang mang thai;

Ngoài ra, tất cả người dân đều cần đi xét nghiệm để phát hiện bệnh ở ngay giai đoạn đầu nhằm ngăn chặn bệnh phát triển, bởi tiểu đường có thể xảy ra với bất kỳ ai.

Các xét nghiệm liên quan:

Xét nghiệm Glucose đường ống:

Xét nghiệm này để kết quả chính xác nhất, khách hàng cần nhịn ăn qua đêm tối thiểu 8h và đo lượng đường trong máu lúc đói. Sau đó uống nước có đường và lượng đường trong máu được kiểm tra sau 2 giờ tiếp theo. Các kết quả được chẩn đoán như sau:

Chỉ số

Kết quả

<140 mg/dL (7,8 mmol/L)

Lượng đường huyết bình thường

Từ  140–199 mg/dL (7,8–11,0 mmol/L)

Giai đoạn tiền đái tháo đường đường

>200 mg/dL (11,1 mmol/L)

Đái tháo đường

Xét nghiệm Glucose đường niệu (nước tiểu):

Lượng glucose ở người bình thường được tái hấp thu gần như hoàn toàn ở ống thận và duy trì mức 0,5 mmol/24h. Khi lượng đường trong máu vượt 1,6 – 1,8 g/L hoặc 8,9 – 10 mmol/L, thận sẽ không hấp thu được hết và xuất hiện đường huyết trong nước tiểu.

Xét nghiệm Glucose trong máu ngẫu nhiên:

Là xét nghiệm được lấy máu tại thời điểm bất kỳ, không liên quan đến bữa ăn.
Trước khi làm xét nghiệm bạn cần nhịn đói ít nhất 10-16 tiếng để cơ thể thật đói (thông thường nhịn từ đêm tới sáng là tốt nhất). Kết quả xét nghiệm giúp bác sĩ chẩn đoán tình trạng của bạn, cụ thể:

Chỉ số

Kết quả

< 100 mg/dL (5,6 mmol/L)

Lượng đường huyết bình thường

Từ  100–125 mg/dL (5,6–6,9 mmol/L)

Giai đoạn tiền đái tháo đường đường

> 126 mg/dL (7 mmol/L)

Đái tháo đường

Xét nghiệm HbA1c:

Xét nghiệm HbA1c là loại xét nghiệm máu không cần nhịn ăn. Xét nghiệm tiểu đường này đo tỷ lệ phần trăm của lượng đường trong máu gắn với hemoglobin- protein mang oxy trong các tế bào hồng cầu. Nồng độ đường trong máu càng cao, bạn càng có nhiều huyết sắc tố với đường kèm theo, cho thấy các kết quả như:

Chỉ số HbA1c

Kết quả

HbA1c <  5,7%

Lượng đường huyết bình thường

HbA1c từ 5,7–6,4%

Giai đoạn tiền đái tháo đường đường

HbA1c  > 6,5%

Đái tháo đường

 

-----------------------------------
Nguồn tham khảo:
WHO: Đái tháo đường tại Việt Nam
CDC Hoa Kỳ: Tiểu đường type 1
CDC Hoa Kỳ: Tiểu đường type 2
Viện Y tế quốc gia Hoa Kỳ
(Viện Tiểu đường và Bệnh tiêu hóa và Thận Quốc gia) Tiểu đường thai kỳ


Tin liên quan

Chúng tôi trên Facebook

Tin mới

ƯU ĐÃI CHƯƠNG TRÌNH TẦM SOÁT SỨC KHỎE CỘNG ĐỒNG

Sức khỏe là vốn quý của con người, nhưng chúng ta lại cho rằng mình còn trẻ, sức khỏe còn dồi dào thì chưa cần phải lo lắng. Tầm soát sức khỏe định kỳ và kịp thời điều chỉnh lối sống sẽ giúp ta theo dõi ...

SỐ CA ĐỘT QUỴ LIÊN TỤC TĂNG, ĐỐI TƯỢNG NÀO DỄ BỊ ĐỘT QUỴ 'GHÉ THĂM'

Số ca bệnh đột quỵ tăng gấp 11 lần trong vòng 15 năm qua, theo số liệu ghi nhận tại Trung tâm đột quỵ Bệnh viện Nhân dân 115.

TIN LỜI QUẢNG CÁO "NHÀ TÔI BA ĐỜI", NHIỀU NGƯỜI SUY GAN, THẬN

Trung bình một tháng, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới trung ương tiếp nhận khoảng 20 ca bệnh nhập viện vì tự ý sử dụng các loại thuốc nam không rõ nguồn gốc, được quảng cáo tràn lan trên mạng xã hội.

GÓC NHÌN: ĐƯỜNG BIÊN Y HỌC

Khoa học là liên tục đặt ra câu hỏi và đi tìm câu trả lời. Khoa học Y học cũng không ngoài quy luật này. Các nhà khoa học, bác sĩ luôn không ngừng tìm hiểu những vùng chưa sáng tỏ, nghiên cứu cái mới để ...

PHỤ NỮ NGÀNH Y - NỖ LỰC, CỐNG HIẾN VÀ TẬN TỤY

Chị em phụ nữ ngành Y tế chiếm hơn 63% trên tổng nhân sự ngành chịu nhiều áp lực về tâm lý phải trực đêm, thay đổi sinh lý và thói quen sinh hoạt gia đình

LIFE LAB XIN CHÚC MỪNG NGÀY THẦY THUỐC VIỆT NAM 27-02

Y đức là phẩm chất tốt đẹp nhất của đội ngũ y bác sỹ, những người thực hiện công tác y tế, được biểu hiện ở việc đặt tinh thần trách nhiệm cao nhất, luôn sẵn sàng và tận tụy phục vụ, hết lòng thương ...